Harmonizacja ISO i GHG Protocol oraz nowe zasady Scope 2 – co zmienia się w raportowaniu emisji?
Nowa era raportowania GHG: harmonizacja ISO i GHG Protocol oraz rewolucja w Scope 2
Od lat firmy mierzące ślad węglowy zmagają się z tym samym dylematem: wybrać GHG Protocol czy ISO 14064? A może oba? We wrześniu 2025 roku ten problem zaczął zmierzać ku rozwiązaniu. ISO i GHG Protocol ogłosiły strategiczne partnerstwo, którego efektem będzie jeden, wspólny zestaw globalnych standardów rachunkowości emisji gazów cieplarnianych.Równolegle GHG Protocol prowadzi pierwszą od dekady gruntowną aktualizację wytycznych dla Scope 2 – i zmiany są znaczące. To największa rewizja krajobrazu raportowania GHG od lat.
Kluczowe wnioski
1. Nastąpi integracja norm GHG Protocol oraz ISO z rodziny 1406x: partnerstwo ogłoszono 9 września 2025 r., a prace techniczne już trwają.
2. Pełna harmonizacja nastąpi najwcześniej w 2027–2028 roku.
3. Obecne raporty są ważne i nie wymagają korekty. Warto jednak monitorować zmiany w Scope 2 i Scope 3, które mogą wpłynąć na metodologię przy kolejnych raportach.
4. Scope 2 market-based czeka rewizja – certyfikaty roczne bez dopasowania geograficznego i godzinowego mogą stracić ważność w nowej metodyce. Warto ocenić swój portfel certyfikatów GO/REC już teraz.
5. Firmy w łańcuchach dostaw powinny szczególnie śledzić prace nad wspólnym standardem PCF – interoperacyjność danych o śladzie węglowym produktów stanie się wkrótce rynkowym standardem.
Problem dualizmu norm raportowania śladu węglowego
Przez lata organizacje zajmujące się obliczaniem emisji gazów cieplarnianych funkcjonowały w świecie dwóch równoległych, choć spójnych ze sobą systemów:
GHG Protocol – opracowany przez WRI i WBCSD, stosowany przez 97% spółek S&P 500 raportujących do CDP. Definiuje podział na Scope 1, 2 i 3, dostarcza wytycznych dla poziomu korporacyjnego i łańcucha wartości.
Seria norm ISO 14060 – w szczególności ISO 14064-1 (poziom organizacji), ISO 14064-2 (projekty redukcyjne) oraz ISO 14067 (ślad węglowy produktu). Normy ISO kładą większy nacisk na formalne wymagania weryfikacyjne i są powszechnie stosowane w Europie.
Oba systemy były ze sobą zasadniczo zgodne, ale różniły się w szczegółach: terminologii, zakresach, podejściu do granic organizacyjnych czy wymaganiach weryfikacyjnych. To rodziło praktyczne problemy:
- Firmy operujące na rynkach globalnych musiały sprawdzać, czy spełniają oba zestawy wymagań.
- Audytorzy i weryfikatorzy pracowali na różnych ramach, co utrudniało porównywalność danych.
- Łańcuchy dostaw napotykały trudności przy wymianie danych PCF (Product Carbon Footprint) między dostawcami stosującymi różne normy.
- Regulacje takie jak CSRD/ESRS wymagały spełniania GHG Protocol, ale jednocześnie dopuszczały ISO 14064-1 – z zastrzeżeniami, które trzeba było pilnować.
Na czym polega partnerstwo ISO i GHG Protocol?
9 września 2025 roku ISO i GHG Protocol podpisały umowę o strategicznym partnerstwie. Jej cel jest jednoznaczny: połączyć oba systemy w zharmonizowany, współmarkowany zestaw standardów, który stanie się jednym globalnym językiem rachunkowości GHG.
Partnerstwo zostało uznane w ramach Agendy Działań COP30 za kluczowy krok w kierunku solidnych, porównywalnych ram węglowych na poziomie globalnym.
Zmiany obejmują cztery obszary:
1. Wspólne słownictwo i zasady Ujednolicone definicje, podejścia pomiarowe i wymogi prezentacji danych. Firmy, audytorzy i regulatorzy będą pracować na tym samym zestawie reguł, niezależnie od jurysdykcji czy sektora.
2. Współmarkowane normy zamiast równoległych dokumentów Zamiast dwóch oddzielnych dokumentów – jeden standard z podwójnym logo ISO i GHG Protocol. Dotyczy poziomu korporacyjnego, produktowego i projektowego.
3. Silniejsze powiązanie z weryfikacją Lepsze skojarzenie rachunkowości GHG z walidacją i weryfikacją zgodną z normami ISO (m.in. ISO 14064-3, ISO 14065/17029). Ma to obniżyć koszty audytów i podnieść wiarygodność raportów.
4. Interoperacyjność danych w łańcuchach dostaw Wspólny standard PCF ma ułatwiać wymianę granularnych, zweryfikowanych danych o śladzie węglowym produktów między dostawcami i klientami – co jest kluczowe np. dla firm raportujących Scope 3 kategoria 1 (zakupione towary i usługi).
Problem dualizmu norm raportowania śladu węglowego
Partnerstwo definiuje trzy tryby współpracy, odpowiadające trzem poziomom rachunkowości GHG:
| Poziom | GHG Protocol | ISO |
|---|---|---|
| Korporacyjny | Corporate Standard, Scope 2 & 3 | ISO 14064-1, ISO 14064-4 |
| Projektowy | GHG Protocol for Project Accounting | ISO 14064-2 |
| Produktowy (PCF) | Product Life Cycle Accounting Standard | ISO 14067 |
Nowy wspólny standard PCF (Product Carbon Footprint) to priorytet numer jeden. 27 października 2025 roku ogłoszono nabór ekspertów do Wspólnej Grupy Roboczej (Joint Working Group), a 9 lutego 2026 roku GHG Protocol opublikował listę nominowanych uczestników. Na pierwsze zgłoszenie odpowiedziało aż 459 ekspertów z całego świata.
Kiedy pojawią się nowe standardy?
Prace przebiegają modułowo. Oto aktualny harmonogram:
Standardy korporacyjne
ślad węglowy organizacji
GHG Protocol prowadzi równolegle aktualizację swoich głównych standardów, której zakończenie planowane jest na 2027 rok. Zharmonizowana wersja z ISO pojawi się w tym samym oknie czasowym.
Nowy wspólny standard PCF
ślad węglowy produktu
Szczegółowy harmonogram prac nad Product Carbon Footprint Standard:
| Etap | Przewidywany termin |
|---|---|
| Uruchomienie Wspólnej Grupy Roboczej | Q4 2025 – Q1 2026 ✓ |
| Opracowanie pierwszego projektu | Q4 2025 – Q3 2026 |
| Konsultacje wewnętrzne (ISB + komitet ISO) | Q3 – Q4 2026 |
| Publiczne konsultacje | Q4 2026 – Q1 2027 |
| Wspólne zatwierdzenie do publikacji | Q2 – Q3 2027 |
| Publikacja finalnego standardu | Q4 2027 – Q1 2028 |
Rewolucja w Zakresie 2 śladu węglowego organizacji - co się zmienia?
Równolegle z pracami nad harmonizacją ISO–GHG Protocol trwa pierwsza od 2015 roku gruntowna aktualizacja wytycznych dla Scope 2. To osobny, ale powiązany proces – i dla wielu firm ważniejszy w krótkim terminie, bo może bezpośrednio wpłynąć na sposób raportowania emisji z zakupionej energii elektrycznej.
Dlaczego Zakres 2 wymaga zmiany?
Obecne wytyczne Scope 2 Guidance (2015) powstały w innym świecie: rynki energii odnawialnej były mniej rozwinięte, certyfikaty – gwarancje pochodzenia energii (EAC, GO, REC) dopiero zyskiwały na popularności, a śledzenie przepływów energii w czasie rzeczywistym było technicznie niedostępne. Dziesięć lat później te same zasady są stosowane w systemie, które zmieniło się nie do poznania.
Kluczowy problem: certyfikaty roczne z odległych rynków.
Dziś firma może kupić certyfikat GO (Gwarancję Pochodzenia) wygenerowany przez elektrownię słoneczną w Hiszpanii i „zestawić” go ze swoją nocną konsumpcją energii w Polsce – traktując swój Scope 2 jako zerowy w metodzie rynkowej. Technicznie zgodne z obecnymi wytycznymi, ale merytorycznie słabo powiązane z rzeczywistymi emisjami na sieci.
Najważniejsze proponowane zmiany
1. Dopasowanie godzinowe (hourly matching) To najgłośniejsza i najbardziej kontrowersyjna zmiana. Nowe wytyczne zaproponowały wymóg, aby certyfikaty energetyczne były dopasowywane do konsumpcji nie tylko rocznie, ale godzinowo – czyli certyfikat z danej godziny pokrywa tylko konsumpcję z tej samej godziny. Oznacza to koniec rocznego „offsetowania” nocnej konsumpcji dziennikami produkcją z farmy fotowoltaicznej.
Ważne zastrzeżenie: propozycja nie wymaga od razu dopasowania godzinowego od wszystkich firm – uwzględnia środki wykonalności (feasibility measures) dla organizacji, które nie mają dostępu do odpowiedniej infrastruktury pomiarowej.
2. Wymóg dostarczalności fizycznej (deliverability requirement) Certyfikaty energetyczne muszą pochodzić z generatorów fizycznie podłączonych do tej samej sieci, co obiekt konsumenta. Koniec z kupowaniem certyfikatów z rynków geograficznie oderwanych od miejsca konsumpcji.
Cel: zapewnienie, że metoda rynkowa rzeczywiście odzwierciedla elektryczność dostępną na sieci w danym miejscu i czasie – nie tylko statystyczny ekwiwalent.
3. Nowa hierarchia wskaźników emisji (emission factor hierarchy) Dla metody lokalizacyjnej (location-based) proponowana jest hierarchia, która preferuje bardziej precyzyjne dane – np. godzinowe wskaźniki sieci zamiast rocznych krajowych średnich – ale tylko wtedy, gdy dane są dostępne i dostępne bezpłatnie (definicja „accessible” emission factors).
4. Scope 2 jako formalny Standard, nie tylko Guidance To zmiana o charakterze formalnym, ale istotna: aktualizacja podniesie status dokumentu z wytycznej (Guidance) do pełnoprawnego Standardu. Oznacza to wyższy poziom wymagań i ściślejsze powiązanie z procesami weryfikacji.
5. Podwójne raportowanie pozostaje obowiązkowe Dual reporting – czyli obowiązek podawania zarówno metody lokalizacyjnej (Location based method), jak i rynkowej (Market Based Method) – zostaje zachowany.
Kontrowersje i głosy branżowe
Konsultacje publiczne (październik 2025 – styczeń 2026) wywołały gorącą dyskusję. Główne obawy:
Wykonalność dla mniejszych firm. EY, KPMG i wiele organizacji biznesowych wskazywały, że wymóg dopasowania godzinowego jest dziś technicznie i finansowo niedostępny dla większości firm – szczególnie poza USA i Europą Zachodnią. Grozi to sytuacją, w której firmy wybiorą prostsze, ale mniej dokładne metody.
Ryzyko dla rynku OZE. Center for Resource Solutions (CRS) ostrzegało, że zbyt restrykcyjne wymagania mogą ograniczyć wolontariacki zakup certyfikatów energetycznych, który napędzał 60% nowych mocy OZE w USA poza systemami obowiązkowymi.
Certyfikaty roczne pod znakiem zapytania. Firmy opierające swój Scope 2 market-based na rocznych certyfikatach GO/REC bez dopasowania godzinowego i geograficznego mogą stracić możliwość ich zaliczenia w nowej metodyce.
Harmonogram aktualizacji wytycznych do Zakresu 2
| Etap | Termin |
|---|---|
| Pierwsza konsultacja publiczna | październik 2025 – styczeń 2026 ✓ |
| Druga konsultacja (Scope 2 & 3, para, ciepło, chłód) | 2026 |
| Publikacja nowego Scope 2 Standard | koniec 2027 |
Co to oznacza dla raportujących firm?
Czy obecne raporty wymagają natychmiastowej korekty?
Nie. Raporty sporządzone zgodnie z aktualnym GHG Protocol lub ISO 14064-1 pozostają w pełni ważne. Nowe standardy zostaną opublikowane najwcześniej w 2027–2028 roku, a po publikacji – zgodnie z praktyką ISO – przewidziany jest standardowy okres przejściowy (zazwyczaj do 3 lat).
Co warto zrobić już teraz?
Jeśli stosujesz GHG Protocol: Twoja metodologia stanowi podstawę nowych zharmonizowanych standardów. Szczególnie pilnie warto przejrzeć podejście do Scope 2 market-based: sprawdź, czy certyfikaty GO/REC, na których opierasz raportowanie rynkowe, spełniają kryteria geograficzne. Warto też ocenić, czy Twoja infrastruktura pomiarowa pozwoli w przyszłości na dopasowanie godzinowe – lub przynajmniej zaplanować drogę dojścia do tego wymogu. Druga konsultacja publiczna dot. Scope 2 (para, ciepło, chłód oraz interakcja Scope 2–3) planowana jest na 2026 rok.
Jeśli stosujesz ISO 14064-1: Twoja dokumentacja jest kompatybilna z nowym kierunkiem. Pamiętaj jednak, że CSRD/ESRS E1 wymaga stosowania GHG Protocol jako podstawy – ISO 14064-1 jest dopuszczalne uzupełniająco, ale nie zastępczo.
Jeśli obliczasz ślad węglowy produktów (PCF): To właśnie na nowym wspólnym standardzie PCF warto skupić największą uwagę. Firmy działające w łańcuchach dostaw, które już dziś zbierają dane PCF od swoich dostawców, skorzystają bezpośrednio na ujednoliceniu metodologii.
Dla wszystkich: Warto zainwestować teraz w solidną dokumentację metodologii i jakości danych, bo przyszły standard PCF prawdopodobnie wzmocni wymagania dotyczące weryfikacji i interoperacyjności danych w łańcuchu dostaw.
Jak będą wyglądać nowe standardy?
Nowe dokumenty będą publikowane jako wspólna własność intelektualna ISO i GHG Protocol – z podwójnym logo obu organizacji. Oficjalna nazwa końcowa nie została jeszcze ogłoszona. W dokumentach roboczych funkcjonuje określenie „ISO–GHGP Joint Standard”.
Kluczowa filozofia nowych standardów: adopt without modifications – tam gdzie to możliwe, istniejące dokumenty jednej organizacji są przejmowane przez drugą bez zmian merytorycznych, jedynie z dodaniem drugiego logo. Celem jest redukcja redundancji, nie rewolucja metodologiczna.
Jak przygotować się do nadchodzących zmian?
Zmiany wejdą w życie najwcześniej w 2027 roku, ale przygotowanie warto zacząć teraz – nie dlatego, że jest pilnie, ale dlatego, że wiele kroków wymaga czasu i danych, których zebranie z roku na rok jest po prostu łatwiejsze, gdy robi się to systematycznie.
Poniżej praktyczna lista działań podzielona według obszaru.
Scope 2 – audyt certyfikatów energetycznych
Krok 1: Zinwentaryzuj certyfikaty GO/REC, na których opiera się Twój Scope 2 market-based. Dla każdego certyfikatu sprawdź:
- Czy pochodzi z tej samej sieci, z której pobierasz energię? (kryterium dostarczalności)
- Czy jest dopasowany do okresu rocznego, czy do mniejszych interwałów czasowych?
- Czy rejestr, z którego pochodzi, będzie uznawany w nowej metodyce?
Krok 2: Oceń ekspozycję na ryzyko metodyczne. Jeśli korzystasz z certyfikatów rocznych, kupowanych z rynku krajowego lub unijnego bez dodatkowej weryfikacji godzinowej – Twój obecny Scope 2 market-based może wymagać przeliczenia po wejściu nowych wytycznych. To nie oznacza błędu w dotychczasowych raportach, ale może wpłynąć na porównywalność danych historycznych z przyszłymi.
Możesz spróbować robić samodzielnie symulacje z wykorzystaniem danych statystycznych aby zobaczyć jakie pokrycie godzinowe zapewniają obecnie wykorzystywane gwarancje.
Krok 3: Rozmawiaj z dostawcami energii i certyfikatów. Zapytaj dostawcę PPA lub kontraktu GO o możliwość przejścia na certyfikaty z dopasowaniem godzinowym lub przynajmniej miesięcznym. Infrastruktura do hourly matching jest dostępna w Polsce przez system TGE i rejestr RECS International – choć wciąż w fazie rozwoju.
Krok 4: Równolegle raportuj metodę lokalizacyjną (LBM). Dual reporting (LBM + MBM) pozostaje obowiązkowy. Jeśli jeszcze nie obliczasz obu metod – wdróż to teraz. Metoda lokalizacyjna nie zależy od certyfikatów i daje stabilną bazę porównawczą niezależnie od zmian w MBM.
Źródła
- ISO Press Release, 9 września 2025: ISO and GHG Protocol announce strategic partnership
- GHG Protocol, wrzesień 2025: ISO-GHG Protocol Partnership: Frequently Asked Questions
- GHG Protocol, kwiecień 2026: https://ghgprotocol.org/blog/announcement-iso-and-ghg-protocol-finalize-joint-working-group-develop-product-level
- GHG Protocol, październik 2025: Upcoming Scope 2 Public Consultation: Overview of Revisions


