Obliczanie śladu węglowego organizacji – Zakres 1, 2, 3 zgodnie z GHG Protocol

Pod tym pojęciem mogą kryć się różne analizy: obliczenie śladu węglowego organizacji (najczęściej w Zakresach 1 i 2), śladu węglowego produktu (np. od kołyski do bramy) albo wskaźnika intensywności emisji w odniesieniu do przychodów czy jednostki produkcji. Dlatego, przygotowując ofertę lub odpowiadając klientowi, warto najpierw ustalić, jakiego rodzaju informacji potrzebuje. To pozwala uniknąć nieporozumień i dopasować analizę do rzeczywistych oczekiwań.

Aby wyniki były wiarygodne i porównywalne, korzysta się z uznanych metod: GHG Protocol, norm ISO 14064 (dla organizacji) oraz ISO 14067 (dla produktów). To one określają, jakie emisje należy wliczyć, jak zbierać dane i jak je prezentować. Dzięki temu raporty mają wartość zarówno wewnętrzną, jak i dla partnerów zewnętrznych.

W praktyce wygląda to różnie. Niektóre organizacje liczą co roku, bo monitorują swoje cele klimatyczne lub przygotowują raporty ESG. Inne wracają do obliczeń co kilka lat, zwłaszcza jeśli nie mają presji raportowania ze strony klientów lub prawa. Zdarza się też, że analiza jest aktualizowana po dużych zmianach – nowej inwestycji czy zmianie modelu biznesowego.

Obowiązek zależy od rodzaju firmy i celu obliczeń. Dla mniejszych organizacji, które chcą poznać jedynie podstawowy wpływ w zakresie emisji bezpośrednich i energii, wystarczające bywa policzenie Zakresów 1 i 2. Natomiast firmy przygotowujące raporty zrównoważonego rozwoju lub chcące poznać pełny wpływ swojej działalności w całym łańcuchu wartości powinny uwzględnić również Zakres 3, aby uzyskać kompletny obraz oddziaływania na klimat. Często w Zakresie 3 nie oblicza się wszystkich kategorii, lecz tylko te najważniejsze, np. zakupione surowce, transport czy odpady.

Wszystko zależy od branży. Dla firm produkcyjnych zwykle największy udział mają: zakupione towary i usługi (kategoria 1), transport i dystrybucja (kategoria 4 i 9), oraz wykorzystanie sprzedanych produktów (kategoria 10 i 11). W pierwszej kolejności podczas współpracy wykonujemy mapowanie – analizę istotności, dzięki której decydujemy, które obszary obliczyć szczegółowo oraz monitorować (raportować) w przyszłości.

Obecne przepisy nie nakładają takiego obowiązku. Weryfikacja pojawia się wtedy, gdy wymaga jej klient, inwestor albo gdy dane mają zostać wykorzystane w raporcie ESG. Audyt zwiększa wiarygodność i transparentność, ale nie jest konieczny w każdym przypadku.

Nie, każdy kto zapoznał się z metodologią obliczania śladu węglowego (np. GHG Protocol) może przygotować raport z obliczeń śladu węglowego. Wystarczający może być prosty arkusz Excel. Dedykowany program będzie pomocny w przygotowaniu raportu, przyśpieszy prace nad jego przygotowaniem oraz pomoże w uniknięciu błędów. Jeśli wymagana jest szczegółowa analiza i dokładne obliczenia, specjalistyczne oprogramowanie może być niezbędne. W takim przypadku może być konieczne skorzystanie z usług specjalisty, który posiada odpowiednie doświadczenie i wiedzę w zakresie obliczania śladu węglowego. Ważne jest, aby pamiętać, że raport śladu węglowego powinien być rzetelny, dokładny i oparty na aktualnych danych, aby zapewnić użyteczność i wiarygodność wyników.

Tak. Świadomy wybór sprzedawcy energii elektrycznej ma wpływ na emisje z Zakresu 2 (metoda market based). Polecamy zapoznanie się z naszym rankingiem śladu węglowego sprzedawców energii elektrycznej w Polsce. Jeśli wybierzesz sprzedawcę oferującego energię pochodzącą z odnawialnych źródeł, takich jak wiatr, słońce czy woda – w ten sposób możesz wspierać rozwój i wzrost udziału źródeł energii odnawialnej w mixie energetycznym kraju.

GHG Protocol Corporate Standard to najpowszechniejszy na świecie standard raportowania emisji organizacji — wprowadza podział na Zakresy 1, 2 i 3. ISO 14064-1 to norma międzynarodowa o zbliżonej metodyce, na którą częściej powołują się jednostki certyfikujące i formalna weryfikacja (prowadzona wg ISO 14064-3). W praktyce liczymy tak, aby jeden zestaw danych spełniał oba standardy — raport nadaje się wtedy zarówno do ESRS E1/CSRD i kwestionariuszy banków, jak i do niezależnej weryfikacji. O trwającej harmonizacji ISO i GHG Protocol piszemy w artykule: Harmonizacja ISO i GHG Protocol oraz nowe zasady Zakresu 2.

Tak. Dane emisji policzone zgodnie z GHG Protocol / ISO 14064-1 są podstawą ujawnień klimatycznych w ESRS E1 (CSRD), odpowiedzi na kwestionariusze kredytowe banków oraz sekcji środowiskowych EcoVadis i CDP. Przygotowujemy raport w formacie, który można bezpośrednio wykorzystać w tych zastosowaniach — bez ponownego liczenia.

Bezpośredni obowiązek wynika z dyrektywy CSRD i standardów ESRS (w tym ESRS E1 – klimat), które obejmują kolejne grupy dużych firm i spółek giełdowych. W praktyce ślad węglowy liczy jednak znacznie szersze grono: dostawcy proszeni o dane do Zakresu 3 przez większych odbiorców, firmy startujące w przetargach z kryterium emisyjnym oraz podmioty ubiegające się o finansowanie, gdzie banki oceniają ryzyko klimatyczne.

Czas i koszt zależą przede wszystkim od zakresu (1–2 czy pełny 1–3), liczby lokalizacji, jakości i dostępności danych oraz tego, czy firma liczy ślad po raz pierwszy, czy aktualizuje istniejącą inwentaryzację. Najszybciej policzyć Zakres 1 i 2; pełny Zakres 3 w rozproszonym łańcuchu dostaw wymaga więcej czasu na zebranie danych. Wycenę i harmonogram ustalamy indywidualnie po wstępnej rozmowie.