Zakres 3 śladu węglowego - jak wykonać analizę istotności kategorii?
W dobie rosnącej świadomości ekologicznej i zaostrzających się regulacji dotyczących ochrony środowiska, organizacje na całym świecie stoją przed wyzwaniem dokładnego monitorowania i dążenia do neutralności klimatycznej. Podczas gdy zakres 1 i 2 obejmują bezpośrednie emisje związane z działalnością firmy oraz emisje wynikające z zużycia energii, zakres 3 śladu węglowego obejmuje emisje pośrednie, które często stanowią największą część całkowitego śladu węglowego organizacji.
Ze względu na złożoność i rozległość tych emisji, ich dokładne zidentyfikowanie i zarządzanie nimi może być skomplikowane. Kluczowym krokiem w tym procesie jest analiza istotności kategorii, która pozwala na skoncentrowanie się na tych obszarach, które mają największy wpływ na całkowity ślad węglowy organizacji.
Podział emisji według protokołu GHG
Ślad węglowy oblicza emisje gazów cieplarnianych wyemitowanych bezpośrednio lub pośrednio przez daną organizację, produkt, projekt, osobę. Wynik jest zwykle wyrażany w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla (CO₂e), co pozwala na uwzględnienie różnych gazów cieplarnianych w jednej mierze.
Według wytycznych Greenhouse Gas Protocol obliczenia śladu węglowego można wykonać w obrębie trzech zakresów:
Zakres 1 (Scope 1) obejmuje bezpośrednie emisje z własnych lub kontrolowanych źródeł firmy, na przykład emisje wynikające ze spalania paliw, pojazdów firmowych, wycieku czynników chłodniczych itp.
Zakres 2 (Scope 2) to pośrednie emisje związane z energią elektryczną, ciepłem, parą wodną lub chłodzeniem kupowanym przez firmę, które są generowane poza firmą, ale konsumowane przez firmę.
Zakres 3 (Scope 3) to wszystkie inne pośrednie emisje, które są wynikiem działalności firmy, ale występują poza jej bezpośrednią kontrolą.
Emisje z Zakresu 3 obejmują szeroki zakres działań pośrednich dlatego często ich udział stanowi największy procent całkowitej emisji gazów cieplarnianych przedsiębiorstwa.
Pomiar i zarządzanie tymi emisjami jest kluczowy jeśli firma chce osiągnąć cel zrównoważonego rozwoju i ograniczyć emisje w działaniach mających największy wpływ na środowisko.
Jednak raportowanie emisji Zakresu 3 stanowi wyzwanie.
Proces raportowania wielkości śladu węglowego wymaga od przedsiębiorstwa dokładnego zbierania danych oraz analizowania wielu procesów odbywających się w firmie. Dokładny monitoring działań emisji jest podstawą do planowania działań redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Wybór kategorii Zakresu 3 śladu węglowego
Analiza działalności organizacji
Wybór kategorii Zakresu 3 śladu węglowego zacznij od zrozumienia działalności firmy. Zidentyfikuj wszystkie kroki w łańcuchu dostaw, które mogą się przyczyniać do generowania emisji. Analiza łańcucha dostawa obejmuje wszystko od zakupu surowców, aż po ich transport, użytkowanie i utylizację po zakończeniu cyklu życia.
Zastanów się, jakie są typowe źródła emisji w Twojej branży. Na przykład, w branży przemysłowej duże znaczenie mogą mieć emisje związane z Kategorią 1 (Zakupem surowców i usług) oraz Kategorią 3 (Emisje związane z paliwami i energią (nieujęte w zakresie 1 i 2)), podczas gdy w sektorze usług większe znaczenie mogą mieć emisje związane z Kategorią 6 (Podróżami służbowe) i Kategorią 9 (Transport i dystrybucja (downstream))
Przeanalizuj także cykl życia produktów (Life Cycle Assessment), aby zlokalizować, na którym etapie mogą występować największe emisje.
Identyfikacja potencjalnych kategorii Zakresu 3
Identyfikacja kategorii Zakresu 3 jest kluczowym krokiem w analizie istotności. Zapoznaj się z pełną listą kategorii wyróżnionych przez standard GHG Protocol. Część kategorii będzie stanowiło wysoki procent emisji w działalności przedsiębiorstwa, a część nie będzie miało dużego wpływu.
Zakres 3 obejmuje emisje w całym łańcuchu wartości i wyróżnia 15 kategorii. Przegląd tych kategorii jest pierwszym krokiem do zrozumienia, które z nich mogą dotyczyć Twojej organizacji. Dokładny opis poszczególnych kategorii znajdziesz w naszym artykule [LINK]:
Kategoria 1 – Zakupione surowce i usługi
Kategoria 2 – Środki trwałe
Kategoria 3 – Emisje związane z paliwami i energią (nieujęte w zakresie 1 i 2)
Kategoria 4 – Transport i dystrybucja (upstream)
Kategoria 5 – Odpady
Kategoria 6 – Podróże służbowe
Kategoria 7 – Dojazdy pracowników
Kategoria 8 – Leasing (upstream)
Kategoria 9 – Transport i dystrybucja (downstream)
Kategoria 10 – Przetwarzanie sprzedanych produktów
Kategoria 11 – Użytkowanie sprzedanych produktów
Kategoria 12 – Postępowanie ze sprzedanymi produktami po ich cyklu życia
Kategoria 13 – Leasing (downstream)
Kategoria 14 – Aktywności franczyzowe
Kategoria 15 – Inwestycje kapitałowe
Po analizie wszystkich kategorii ustal, czy dana kategoria dotyczy działalności Twojego przedsiębiorstwa, czy możesz wykluczyć (np. jeśli w organizacji nie występują aktywności franczyzowe, możesz pominą Kategorię 14 związaną z franczyzami).
Ocena istotności
Ocena istotności (materiality assessment) w kontekście Zakresu 3 śladu węglowego to proces, który pomaga firmom zidentyfikować te kategorie, które mają największy wpływ na całkowity ślad węglowy organizacji.
Oceń, które z wybranych kategorii generują największe emisje. Kategorie, które odpowiadają za znaczną część emisji w całym łańcuchu dostaw, zwykle są tymi najbardziej istotnymi. Rozważ również, które z kategorii mogą stanowić największe ryzyko regulacyjne lub finansowe. Zastanów się też, gdzie organizacja może ograniczyć emisje z Zakresu 3 i osiągnąć związane z tymi oszczędności kosztów.
Analizie należy poddać także dostępność danych. Sprawdź, jak dokładne i wiarygodne są dostępne dane. Może to wpłynąć na to, które kategorie zostaną uznane za bardziej istotne do dalszej analizy. Oceń, czy organizacja ma dostęp do danych niezbędnych do obliczenia emisji w każdej z wyżej wymienionych kategorii. Tam, gdzie dane są ograniczone, mogą być wymagane szacunki lub modelowanie emisji. Za metodę odzwierciedlającą najbardziej wiarygodne dane uważana jest metoda danych dostawcy (ang. Supplier-specific method). W tej metodzie brane pod uwagę są dane od dostawcy z inwentaryzacji emisji gazów cieplarnianych produktów i usług, których zakres jest zbierany “od kołyski do bramy” (from cradle-to-gate), czyli od momentu wydobycia surowców aż do dostarczenia gotowego produktu dla klienta.
W przypadku braku danych od dostawcy, emisje dwutlenku węgla organizacji można oszacować posługując się następującymi metodami:
Metoda hybrydowa (ang. Hybrid method) – metoda wykorzystuje dane dotyczące dostawcy w Zakresie 1 i 2 oraz odpadów i wskaźniki wykorzystanych materiałów, które pozyskane są z reguły z komercyjnych baz danych LCA. Metoda skierowana przede wszystkim do bardziej zaawansowanych specjalistów ESG.
Metoda danych uśrednionych (ang. Average-data method) – w metodzie szacowane są emisje dla towarów i usług poprzez gromadzenie danych dotyczących zakupionych towarów i usług, a następnie przemnożenie ich przez odpowiednie wskaźniki emisji dobrany z ogólnodostępnych lub komercyjnych baz danych LCA.
Metoda oparta na wydatkach (ang. Spend-based method) – metoda szacuje emisje dla towarów i usług poprzez gromadzenie danych na temat wartości ekonomicznej zakupionych towarów lub usług, a następnie dane wartości przemnażane są przez odpowiednie wskaźniki emisji.
Priorytetyzacja kategorii
Po przeprowadzeniu oceny istotności, skup się na kategoriach, które odpowiadają za największą część śladu węglowego organizacji. Uwzględnij też kategorie, które mimo mniejszego udziału w emisjach CO2, mogą wpływać negatywnie na wizerunek firmy i są istotne z punktu widzenia interesariuszy. Przeprowadź szacunki emisji dla każdej kategorii, korzystając z dostępnych danych do obliczania śladu węglowego organizacji. Im większa ilość emisji generowana przez daną kategorię, tym wyższy priorytet powinna ona otrzymać.
Priorytetyzacja kategorii Zakresu 3 śladu węglowego pozwala organizacji skoncentrować swoje zasoby na tych obszarach, które mają największy wpływ na jej ogólny ślad węglowy oraz na jej zdolność do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Proces ten wymaga analizy wielu czynników oraz dostępności danych. Niektóre kategorie mogą być trudniejsze do zmierzenia, co może wpływać na decyzje dotyczące ich priorytetowego traktowania. Kategorii, w których trudniej jest uzyskać dokładne dane, może być potrzebna bardziej szczegółowa analiza lub rozwinięcie odpowiednich narzędzi do pomiaru.
Monitoring i rewizja
Na koniec pamiętaj o regularnym przeglądzie kategorii i ocenia ich znaczenia w śladzie węglowym firmy. Warunki rynkowe i regulacyjne mogą się zmieniać przez co może być konieczna zmiana priorytetów.
Monitoring i rewizja zapewniają, że zarządzanie emisjami w Zakresie 3 śladu węglowego pozostaje aktualne, efektywne i zgodne z celami organizacji. Regularne śledzenie postępów, rewizja priorytetów oraz adaptacja strategii w odpowiedzi na zmieniające się warunki pomagają organizacji skutecznie redukować emisje, minimalizować ryzyko i zwiększać swoją efektywność w zakresie zrównoważonego rozwoju. Dzięki temu organizacja może lepiej przygotować się na przyszłe wyzwania i osiągnąć swoje długoterminowe cele w redukcji swojego śladu węglowego.
Podsumowanie
Efektywne zarządzanie Zakresem 3 śladu węglowego to kluczowy krok w dążeniu do neutralności klimatycznej i działania na rzecz osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.
Chociaż proces identyfikacji i oceny emisji w tej kategorii może być kompleksowy i skomplikowany, przynosi on wyraźne korzyści – zarówno w kontekście ochrony środowiska, jak i budowania przewagi konkurencyjnej. Firmy, które priorytetyzują najbardziej istotne kategorie w ramach Zakresu 3 i wdrażają skuteczne strategie ich redukcji, nie tylko minimalizują swoje ryzyko, ale również stają się liderami zmian, inspirując inne przedsiębiorstwa w zakresie zrównoważonego rozwoju. W miarę jak świat przechodzi na bardziej zrównoważone modele biznesowe, organizacje, które odpowiednio zarządzają swoim śladem węglowym, będą w najlepszej pozycji, aby odnieść sukces.
JAK EXERGY MOŻE poMÓC W ZAKRESIE ŚLADU WĘGLOWEGO?
Obliczamy ślad węglowy firm od 2017 roku.
Mamy doświadczenie w pracy z przedsiębiorstwami z różnych branż – tworzymy raporty, które spełniają wymagania partnerów w łańcuchu dostaw.
Działamy w oparciu o GHG Protocol i ISO 14064.
Stosujemy międzynarodowe standardy, które gwarantują wiarygodność i porównywalność wyników.
Liczymy emisje w zakresie 1, 2 i 3.
Uwzględniamy cały łańcuch wartości – od własnych źródeł po dostawców i klientów.
Przekuwamy dane w działania.
Na podstawie analiz pomagamy tworzyć realne plany redukcji emisji i strategii dekarbonizacji.
Stosujemy zasadę dwóch par oczu.
Jedna osoba przygotowuje raport, druga niezależnie go weryfikuje – to nasz sposób na pełną rzetelność i najwyższą jakość opracowań.
Porozmawiajmy o transformacji klimatycznej w Twojej firmie!
Zostaw kontakt do siebie za pomocą formularza obok, a nasz konsultant zadzwoni do Ciebie.