Kto może weryfikować i publikować deklaracje środowiskową EPD zgodnie z ISO 14025? Kryteria wyboru operatora programu EPD
Coraz więcej producentów materiałów i wyrobów budowlanych otrzymuje od klientów, inwestorów, generalnych wykonawców czy zagranicznych partnerów jedno pytanie: „czy posiadacie deklaracje EPD dla produktu?”. Deklaracja środowiskowa staje się elementem rozmów handlowych, przetargów, certyfikacji budynków, oceny śladu węglowego i przygotowania do nowych wymagań regulacyjnych takich jak CPR czy DPP.
Osoby, które szukają podstawowych informacji o tym, czym jest deklaracja EPD, jakie dane są niezbędne do jej przygotowania i ile trwa taki proces zapraszam do strony:Deklaracja Środowiskowa Produktu – EPD
Co znajdziesz w artykule?
W artykule omawiam zagadnienia:
Czym jest EPD i dlaczego sama analiza LCA nie wystarcza?
Jaką rolę pełni deklaracja środowiskowa produktu w budownictwie?
Co oznacza ISO 14025 i EN 15804 dla deklaracji EPD?
Kto może przygotować deklarację EPD, a kto może ją zweryfikować?
Kim jest operator programu EPD?
Jak wygląda weryfikacja EPD przez niezależną stronę trzecią?
Czy EPD musi być opublikowana w ECO Platform?
Co to jest PCR, czyli Product Category Rules?
Jak EPD pomaga przygotować firmę na zmiany w deklaracjach właściwości użytkowych i CPR?
Co sprawdzić przed wyborem podmiotu do publikacji i weryfikacji EPD?
Czym jest EPD i dlaczego sama analiza LCA nie wystarcza?
EPD, czyli Environmental Product Declaration, to deklaracja środowiskowa, która przedstawia wpływ produktu na środowisko na podstawie analizy LCA. W języku polskim najczęściej używa się określenia deklaracja środowiskowa produktu albo deklaracja EPD. Taki dokument pokazuje dane dotyczące cyklu życia produktu: od pozyskania surowców, przez proces produkcyjny, transport, użytkowanie, aż po utylizację, recyklingowi lub inne scenariusze końca życia.
Sama analiza LCA jest podstawą obliczeń i opisu zastosowanej metodologii, ale nie jest jeszcze formalną deklaracją EPD. Raport LCA może zostać przygotowany przez konsultanta albo wewnętrzny zespół producenta, natomiast deklaracja środowiskowa EPD wymaga dodatkowego procesu: opracowania dokumentu zgodnie z wymaganiami właściwego programu, weryfikacji i publikacji. Dopiero wtedy EPD staje się dokumentem, który można przedstawić klientowi, inwestorowi albo generalnemu wykonawcy.
Co oznacza ISO 14025 i EN 15804 dla deklaracji EPD?
Podstawą formalną deklaracji środowiskowych typu III jest ISO 14025. To norma, która określa zasady tworzenia programów deklaracji oraz samych deklaracji środowiskowych opartych na LCA. Deklaracja EPD zgodna z ISO 14025 powinna być przygotowana w ramach programu, według określonych reguł i poddana niezależnej weryfikacji.
W przypadku wyrobów budowlanych kluczowe znaczenie ma norma EN 15804. To standard określający zasady opracowywania EPD dla tej kategorii produktów. W Europie EN 15804 pełni funkcję wspólnej podstawy dla deklaracji EPD wyrobów budowlanych. Często stosuje się zapis EN 15804+A2 albo EN 15804:2012+A2:2019, w zależności od kontekstu.
Zgodnie z wymaganiami rynku deklaracje budowlane powinny opierać się na spójnej metodyce. Dzięki temu wskaźnik emisji, zużycia zasobów czy potencjalnego wpływu na środowisko jest raportowany według porównywalnych zasad. Sformułowanie „zgodność z ISO 14025 i EN 15804” nie jest więc ozdobnikiem, ale informacją, że deklaracja została opracowana zgodnie z obowiązującymi zasadami dla danego typu dokumentu.
Kto może przygotować deklarację EPD,
a kto może ją zweryfikować?
Deklarację EPD może przygotować zespół producenta albo zewnętrzny konsultant specjalizujący się w LCA i dokumentacji środowiskowej. Taka osoba lub firma zbiera dane, wykonuje modelowanie, opracowuje raport i przygotowuje finalny projekt deklaracji. Na tym etapie potrzebne są dane dotyczące produktu, surowców, energii, transportu, odpadów, procesu produkcyjnego oraz poszczególnych etapach cyklu życia.
Podstawą formalną deklaracji środowiskowych typu III jest ISO 14025. To norma, która określa zasady tworzenia programów deklaracji oraz samych deklaracji środowiskowych opartych na LCA. Deklaracja EPD zgodna z ISO 14025 powinna być przygotowana w ramach programu, według określonych reguł i poddana niezależnej weryfikacji.
W przypadku wyrobów budowlanych kluczowe znaczenie ma norma EN 15804. To standard określający zasady opracowywania EPD dla tej kategorii produktów. W Europie EN 15804 pełni funkcję wspólnej podstawy dla deklaracji EPD wyrobów budowlanych. Często stosuje się zapis EN 15804+A2 albo EN 15804:2012+A2:2019, w zależności od kontekstu.
Zgodnie z wymaganiami rynku deklaracje budowlane powinny opierać się na spójnej metodyce. Dzięki temu wskaźnik emisji, zużycia zasobów czy potencjalnego wpływu na środowisko jest raportowany według porównywalnych zasad. Sformułowanie „zgodność z ISO 14025 i EN 15804” nie jest więc ozdobnikiem, ale informacją, że deklaracja została opracowana zgodnie z obowiązującymi zasadami dla danego typu dokumentu.
Kim jest operator programu EPD i za co odpowiada?
Operator programu EPD to organizacja, która prowadzi formalny system publikowania deklaracji środowiskowych. Taki podmiot określa zasady programu, formularz dokumentacji, wymagania dla raportu, procedury oceny, zasady publikacji i sposób dopuszczania weryfikatorów. To w ramach jego systemu deklaracja zostaje oficjalnie wydana.
Do zadań operatora należy m.in. prowadzenie zasad programu epd, określenie wymagań dla dokumentacji, stosowanie właściwych reguł kategorii produktu, organizacja lub dopuszczenie niezależnej weryfikacji, publikacja deklaracji w rejestrze oraz zarządzanie aktualizacjami, korektami i wycofywaniem dokumentów. Operator programu EPD nie jest więc zwykłym wydawcą pliku PDF, lecz jednostką odpowiedzialną za spójność i wiarygodność programu.
Wybór operatora wpływa na koszty, czas procesu, rozpoznawalność deklaracji i jej akceptację na rynku docelowym. Inne znaczenie może mieć EPD przygotowana wyłącznie na potrzeby lokalnego odbiorcy, a inne deklaracja stosowana w Niemczech, Skandynawii, Wielkiej Brytanii albo w międzynarodowych łańcuchach dostaw.
Jak wygląda weryfikacja EPD i co sprawdza weryfikator?
Weryfikacja EPD obejmuje nie tylko przeczytanie dokumentu. To techniczna ocena metodyki, danych, założeń i wyników. Weryfikator sprawdza, czy zastosowano właściwą normę, czy wybrano prawidłową jednostkę deklarowaną lub funkcjonalną, czy granice systemu są poprawne, czy dane są odpowiedniej jakości i czy wyniki w deklaracji są zgodne z raportem LCA.
Sprawdzane są również zasady alokacji, zasad odcięcia cut-off, scenariusze transportu, użytkowanie, koniec życia produktu, utylizacja, możliwość poddania materiału recyklingowi oraz sposób prezentacji wyników. Weryfikator ocenia także, czy informacje dodatkowe dotyczące produktu nie wprowadzają odbiorcy w błąd i czy deklaracja jest zgodna z wymaganiami programu.
Dzięki temu zweryfikowane deklaracje mają znacznie większą wartość niż nieformalny opis środowiskowy produktu. Nie są certyfikatem „ekologiczności” i nie oznaczają automatycznie, że produkt jest najlepszy środowiskowo. Pokazują jednak dane w ustandaryzowanym formacie, co pozwala klientom oceniać wpływ środowiskowego produktu w konkretnym zastosowaniu.
Czy deklaracja EPD musi być opublikowana w ECO Platform?
Nie każda deklaracja EPD musi być opublikowana w ECO Platform. ECO Platform to europejska organizacja harmonizująca programy EPD, szczególnie dla wyrobów budowlanych. Jej celem jest zwiększenie wiarygodności, spójności i rozpoznawalności publikowanych w niej deklaracji. Informacje o programie można znaleźć m.in. na eco-platform.org.
Deklaracja oznaczona jako ECOPLATFORM VERIFIED EPD pochodzi z programu, który przeszedł audyt ECO Platform. Oznacza to, że program został sprawdzony pod kątem stosowania zasad, procedur i wymagań dotyczących weryfikacji. Znak eco-platform może zwiększyć rozpoznawalność deklaracji na rynkach europejskich i ułatwić komunikację z odbiorcami, którzy znają ten system.
Brak takiego oznaczenia nie oznacza automatycznie, że EPD jest niepoprawna. Deklaracja może być zgodna z ISO 14025 i EN 15804, zweryfikowana oraz opublikowana przez rozpoznawalny program bez oznaczenia ECO Platform. Przed wyborem ścieżki warto jednak sprawdzić, czy klient, przetarg, inwestor albo rynek eksportowy nie wymaga konkretnego operatora lub znaku.
Co to jest PCR,
czyli Product Category Rules?
PCR, czyli Product Category Rules, to zasady kategoryzacji wyrobów i reguły określające, jak przygotować analizę LCA oraz deklarację EPD dla konkretnej kategorii produktu. PCR wskazuje, jakie dane są wymagane, jaką przyjąć jednostkę deklarowaną lub funkcjonalną, jakie etapy cyklu życia uwzględnić, jak traktować alokację, transport, użytkowanie, koniec życia oraz jakie wskaźniki należy raportować.
Rola PCR jest ważna, ponieważ EPD nie może być opracowana dowolnie. Deklaracje dla podobnych grupy produktów powinny być przygotowane według tych samych zasad. Inaczej porównywanie wyników byłoby mało wiarygodne. W sektorze wyrobów budowlanych podstawowym punktem odniesienia jest EN 15804, natomiast bardziej szczegółowe reguły mogą doprecyzowywać wymagania dla takich kategorii jak izolacje, beton, stal, drewno, chemia budowlana czy okna.
Dla producenta wybór właściwego PCR jest jednym z pierwszych etapów przygotowania deklaracji EPD. Wpływa na zakres danych, sposób modelowania produktu, strukturę wyników i późniejszą akceptację dokumentu. Szerokie i aktualizowane repozytorium reguł może świadczyć o dojrzałości programu, ponieważ utrzymanie instrukcji dla wielu kategorii produktów wymaga zaplecza eksperckiego.
Jak EPD przygotowuje firmę na zmiany w CPR i deklaracjach właściwości użytkowych?
Unijne przepisy dotyczące wyrowlanych zmieniają się w stronę większego znaczenia danych środowiskowych. Rozporządzenia CPR i dokumentacja związana z wyrobami budowlanymi coraz silniej łączą parametry techniczne produktu z informacjami o jego oddziaływaniu na środowisko. W tym kontekście deklaracja EPD daje producentowi solidny punkt wyjścia.
EPD nie zastępuje deklaracji właściwości użytkowych i nie jest dziś obowiązkowa dla każdego produktu. Może jednak pomóc przygotować firmę na nowe wymogi, ponieważ porządkuje dane o surowcach, energii, transporcie, odpadach, produkcji i poszczególnych etapach cyklu życia. Analizie LCA podlegają dokładnie te obszary, które będą coraz ważniejsze dla oceny budowlanych na środowisko produktów i materiałów.
Dobrze opracowana deklaracja pomaga szybciej odpowiadać na zapytania generalnych wykonawców, inwestorów i projektantów. Ułatwia także przygotowanie danych do cyfrowych baz produktowych, paszportów produktów i raportowania ESG. Z perspektywy biznesowej EPD nie jest więc wyłącznie dokumentem środowiskowym, ale elementem przygotowania organizacji na zmianę standardów komunikacji produktowej.
Co sprawdzić przed wyborem podmiotu do przygotowania i publikacji EPD?
Przed rozpoczęciem projektu warto ustalić cel biznesowy deklaracji. Inaczej wygląda proces dla firmy, która chce odpowiedzieć na jedno zapytanie klienta, a inaczej dla producenta planującego eksport do kilku krajów europejskich. Inny zakres może być potrzebny, gdy deklaracja ma wspierać certyfikację budynku, zamówienie publiczne albo rozmowy z międzynarodową grupą kapitałową.
Warto sprawdzić, czy wybrany operator działa zgodnie z ISO 14025, czy stosuje EN 15804+A2 dla produktów budowlanych, czy ma publiczne zasady programu, czy wymaga niezależnej weryfikacji, czy publikuje deklaracje w rejestrze i czy jest rozpoznawany przez odbiorców na rynku docelowym. Należy też ustalić, czy możliwe jest uzyskanie oznaczenia ECO Platform, jeśli wymaga tego inwestor lub klient.
Po stronie producenta trzeba przygotować dane techniczne, zakupowe, energetyczne i środowiskowe. Należy też wskazać osoby odpowiedzialne za dane produkcyjne, receptury, transport, odpady, media oraz informacje dotyczące produktu. Im lepiej uporządkowane dane, tym sprawniej przebiega proces weryfikacji i tym mniejsze ryzyko korekt na końcu projektu.
Szukasz specjalistów od deklaracji EPD?
Z pomocą zespołu Exergy w 2025 roku opublikowano 74 deklaracje EPD, m.in. dla takich firm jak GOLDBECK czy Anwil z Grupy ORLEN.
