Obowiązkowy Audyt energetyczny przedsiębiorstwa 2026: zmiany w przepisach, obowiązek dla MŚP
Czym jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa i po co się go wykonuje?
Audyt energetyczny to szczegółowa analiza w budynku, przedsiębiorstwie lub procesie technologicznym mająca na celu:
– określenie ile, jakiej i na co jest zużywana energia (prąd, gaz, ciepło itp.)
-identyfikację obszarów strat i nieefektywności
-zaproponowanie konkretnych działań oszczędnościowych
Przemysłowy audyt energetyczny jest często obowiązkowy w przypadku starania się o dotacje lub ulgę dla przedsiębiorstw. Często będzie pomocny w przypadku ubiegania się o białe certyfikaty lub wykonywania termomodernizacji, a odpowiednio przeprowadzony pozwala uzyskać korzyści finansowe wynikające z oszczędności zużycia energii.
Więcej na temat różnych rodzajów audytów energetycznych można znaleźć tutaj:
https://exergy.pl/2021/06/04/rodzaje-audytow-energetycznych/
Audytor przygotowuje opracowanie na podstawie:
– rocznej konsumpcji energii (każdego rodzaju, w tym prąd, gaz, paliwa)
– danych o budynkach, instalacjach czy maszynach
– profilu produkcji, harmonogramu pracy
– planów inwestycyjnych.
W kolejnym kroku wykonuje analizę danych, na podstawie których proponuje konkretne wdrożenia pozwalające obniżyć roczne zużycie energii, a co za tym idzie osiągnąć realny finansowy zysk dla przedsiębiorstwa.
Kluczowe są rozwiązania optymalizujące zarządzanie energią, modernizacja systemu ciepłowniczego, ograniczenie strat cieplnych przedsiębiorstwa czy wymiana urządzeń na cechujące się wyższą energoefektywnością.
Wdrożenie systemu pozwala kontrolować zużycie energii w firmie oraz wprowadzać nowoczesne rozwiązania pozwalające ograniczyć wpływ klimatyczny przedsiębiorstwa.
Obecny stan prawny
które firmy dziś muszą wykonać obowiązkowy audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Na podstawie ustawy z 20 maja 2016r o efektywności energetycznej obowiązek wykonania audytu do 2026 roku dotyczył każdego dużego przedsiębiorcy, z wyjątkiem mikro, małego lub średniego przedsiębiorcy (MŚP), który:
– zatrudniał średniorocznie co najmniej 250 pracowników
LUB
-osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych przekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, oraz sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro.
Przedsiębiorca zobowiązany jest wykonywać audyt co 4 lata i musi on obejmować co najmniej 90% całkowitego zużycia energii.
Planowane zmiany w przepisach o obowiązkowym audycie energetycznym w 2026 roku
Nowe przepisy warunkują obowiązek audytowania ze względu na realne zużycie energii finalnej a nie wielkość firmy.
Zgodnie z wdrożeniem Dyrektywy UE dotyczącej efektywności energetycznej (2023/1791, EED III) oraz realizowanej nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej – projekt UC77 dostępny tutaj:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12402653/katalog/13160043#13160043)
od 11 października 2026 roku nowe kryteria przeprowadzania audytu obejmują wszystkie firmy które:
– zużywają ponad 10 TJ energii finalnej rocznie (w ciągu ostatnich trzech lat) co w przeliczeniu daje 2 778 MWh lub .
Przedsiębiorstwa zużywające pomiędzy 10 a 85 TJ rocznie, zobowiązane są wykonywać audyt energetyczny co 4 lata, a pierwszy audyt na nowych zasadach powinien być wykonany do 12 miesięcy od daty wejścia w życie przepisów, wstępnie mówiono o obowiązku do 11 października 2026 r., ale już wiadomo, że ten termin jest nierealny. Audyt może być zastąpiony certyfikowanym systemem zarządzania energią (ISO 50001).
– przedsiębiorstwa przekraczające próg 85 TJ, czyli 23 611 MWh mają ustawowy obowiązek wdrożyć certyfikowany system zarządzania energią zgodny z normą ISO 50001 w terminie do 11 października 2027 roku.
– wyznaczała cele i wskaźniki energetyczne
– identyfikowała i wdrażała oszczędności
– monitorowała efekty.
Nowe dodatkowe obowiązki w ramach audytu energetycznego 2026
Kto może wykonać audyt energetyczny przedsiebiorstwa?
Według nowych przepisów, zawód audytora efektywności energetycznej będzie sformalizowany. Zgodnie z rozdziałem 5b Ustawy o efektywności energetycznej “Audyt energetyczny przedsiębiorstwa sporządza audytor efektywności energetycznej wpisany do wykazu.
Kto może zostać audytorem efektywności energetycznej?
Zgodnie z nowymi przepisami ustawy o efektywności energetycznej, Audytorem efektywności energetycznej może zostać osoba, która:
1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
2) odbyła szkolenie w zakresie sporządzania audytu efektywności energetycznej i audytu energetycznego przedsiębiorstwa przez akredytowanego organizatora szkolenia wpisanego do wykazu
3) ukończyła co najmniej dwusemestralne studia podyplomowe, których program dotyczył zagadnień znajdujących się w zakresie programowym w zakresie sporządzania audytu efektywności energetycznej i audytu energetycznego przedsiębiorstwa,
lub
4) ukończyła studia wyższe w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunkach: architektura, budownictwo, inżynieria środowiska, energetyka lub innych w zakresie efektywności energetycznej,
lub
5) posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie zawodowe w zakresie obsługi, eksploatacji lub montażu danego rodzaju urządzeń technicznych lub instalacji, lub w zakresie obsługi lub eksploatacji danego rodzaju obiektów, objętych audytem efektywności energetycznej,
6) nie była karana za przestępstwo przeciwko mieniu, wiarygodności dokumentów, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub przestępstwo skarbowe,
7) złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin UDT
Czy audyt energetyczny przedsiębiorstwa jest weryfikowany?
Corocznie między 5 a 10% sporządzonych audytów energetycznych przedsiębiorstw będzie weryfikowanych przez URE. Jest to bardzo istotna zmiana względem wcześniej obowiązujących przepisów i wynika wprost ze zmiany w ustawie o efektywności energetycznej.
Najczęstsze błędy firm w podejściu do obowiązkowego audytu energetycznego
1.Audyt tylko dla “papieru”
Traktowanie audytu wyłącznie jako obowiązek formalny, nie przynosi żadnych realnych oszczędności zapotrzebowania na energię w firmie. Wówczas to przedsiębiorstwo ponosi jedynie koszty związane z uzyskaniem dokumentu. Przykładem takiego działania jest przeprowadzenie audytu “na szybko” tuż przed ustawowym terminem, bez szczegółowej analizy stanu istniejącego oraz rekomendacji audytora. Takie działanie nie przyniesie żadnych oszczędności, chociaż obowiązek formalny będzie dopełniony.
2.Pomijanie produkcji
Wykonując analizę i pomijając procesy technologiczne, przeprowadzanie audytu daje słabe efekty finansowe. Dobrze wykonane opracowanie powinno obejmować zarówno identyfikacje możliwych oszczędności budynku jak i całego procesu technologicznego. W przypadku modernizacji jedynie oświetlenia w zakładzie produkcyjnym możemy osiągnąć oszczędności, jednak wartości będą niewielkie względem realnego potencjału inwestycji.
3.Niepełne lub błędne dane
Opieranie się w analizach na niepełnych lub błędnych danych fałszuje bilans energetyczny przedsiębiorstwa. Niesie to za sobą ryzyko sankcji w przypadku kontroli z urzędu regulacji energetyki , oraz podnosi ryzyko popełnienia złych strategicznych decyzji z punktu widzenia przedsiębiorstwa. Gdy firma poda tylko faktury za prąd i gaz, a pominie takie nośniki energii jak paliwo do floty samochodów czy LPG do wózków widłowych, formalnie dokument spełni wymogi ale bilans energetyczny będzie sfałszowany.
Dlaczego warto wykonać audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Zgodnie z unijnymi przepisami istnieje obowiązek wykonania audytu energetycznego, chociaż to firmie powinno zależeć na jego rzetelnym wykonaniu. Wdrożenia wynikające z analizy mogą wnieść oszczędności w średnim rocznym zużyciu energii a co za tym idzie generować korzyści finansowe. Nowe obowiązki ukierunkowane są na realny pozytywny wpływ na środowisko, a sam audyt jako źródło rzeczywistych danych jest istotnym wsparciem dla instytucji zajmujących się dysponowaniem energii na rynku krajowym. Z drugiej strony, nie wykonanie obowiązku może grozić karą nawet do 5% obrotów firmy.
