SBTi Buildings Criteria nie obejmują całej branży budowlanej — dotyczą deweloperów, właścicieli i zarządców nieruchomości oraz instytucji finansowych, u których emisje z budynków osiągają próg 20% śladu węglowego, a cel wyznacza się dla nich w czterech krokach:
- Sprawdzenie, czy kryteria dotyczą firmy — decyduje rola wobec budynków i udział ich emisji w śladzie węglowym.
- Rozdzielenie emisji operacyjnych i wbudowanych — każda z tych grup dostaje osobny cel.
- Obliczenie celu — dla całego budynku razem z najemcami, z czynnikami chłodniczymi, w kgCO₂e na metr kwadratowy.
- Przygotowanie zgłoszenia — arkusz SBTi do wyznaczania celów i publiczne zobowiązanie, że od 2030 roku firma nie instaluje nowych urządzeń na paliwa kopalne.
W artykule poniżej rozkładamy każdy krok na czynniki pierwsze — z progami, wyjątkami i danymi, które trzeba zebrać przed walidacją.
Kiedy firma musi stosować SBTi Buildings Criteria?
Ścieżka sektorowa to jeden z elementów wyznaczania celu w SBTi — obok celów dla Zakresów 1, 2 i 3. Część ścieżek sektorowych jest obowiązkowa, część opcjonalna. Budynki należą do obowiązkowych, razem między innymi z energetyką, cementem, stalą oraz rolnictwem, leśnictwem i użytkowaniem gruntów.
Jeżeli firma kwalifikuje się do ścieżki budynkowej, musi uwzględnić jej kryteria przy wyznaczaniu celu. O tym, czy się kwalifikuje, rozstrzygają kolejno: grupa, do której należy, rola wobec budynków i udział emisji budynkowych w śladzie węglowym.
Kim firma jest w oczach SBTi
Klasyfikacja zaczyna się, zanim w ogóle pojawią się budynki. SBTi najpierw sprawdza, do jakiej grupy należy organizacja:
- instytucje finansowe — mają odrębną ścieżkę dla sektora finansowego, choć kryteria budynkowe mogą je objąć, jeśli spełnią progi opisane niżej,
- MŚP — dla nich kryteria budynkowe są opcjonalne,
- pozostałe organizacje — przechodzą standardową ścieżką korporacyjną i to ich kryteria budynkowe dotyczą najczęściej.
Uproszczoną ścieżkę dla mniejszych firm omawiamy na szkoleniu o zgłoszeniu celów SBTi dla MŚP.
Liczy się rola wobec budynku, nie branża
To, że firma działa w szeroko rozumianej branży budowlanej, nie oznacza jeszcze, że musi stosować Buildings Criteria. SBTi patrzy przede wszystkim na to, jaką rolę firma pełni wobec budynku.
- deweloper
- właściciel, który sam użytkuje budynek
- właściciel, który wynajmuje budynek innym
- zarządca nieruchomości
- instytucja finansowa
- wykonawca budowlany
- producent materiałów budowlanych
- architekt
- biuro inżynierskie
- firma rozbiórkowa
Dlatego wykonawca czy producent materiałów może tej ścieżce nie podlegać, podczas gdy fundusz nieruchomości albo właściciel wynajmujący budynki — już tak. Sama rola to jednak dopiero pierwszy warunek.
Próg 20% — emisje operacyjne albo wbudowane
Drugi warunek to znaczenie emisji budynkowych w śladzie węglowym firmy. SBTi stosuje tu dwa różne progi 20%, liczone względem łącznych emisji Zakresów 1, 2 i 3 (kategorie 1–14):
- emisje operacyjne z budynków posiadanych lub zarządzanych, czyli powstające podczas użytkowania obiektu — z energii elektrycznej, gazu, ciepła sieciowego i czynników chłodniczych. Jeżeli w roku bazowym stanowią co najmniej 20%, firma musi zastosować kryteria i wyznaczyć cel dla tych emisji,
- emisje wbudowane z nowych inwestycji albo z budynków nabytych jako pierwszy właściciel. Jeżeli przekroczyły 20% w którymkolwiek z trzech lat poprzedzających zgłoszenie celu, firma musi wyznaczyć cel również dla nich.
Firma nie musi przekroczyć obu progów. W zależności od działalności uruchamia się jeden z nich albo oba.
Kilka ról jednocześnie
Firma może pełnić kilka ról naraz — na przykład budować obiekty jako deweloper, część z nich zatrzymać na własność i wynajmować najemcom. W takiej sytuacji nie wybiera jednej, najwygodniejszej kategorii. Musi uwzględnić wszystkie role, które pełni, i wszystkie związane z nimi emisje.
Emisje operacyjne i wbudowane — dwa osobne cele
Kryteria budynkowe rozróżniają dwie grupy emisji, które powstają w zupełnie innych momentach życia budynku. Emisje operacyjne pojawiają się co roku, dopóki obiekt jest użytkowany — z ogrzewania, chłodzenia, oświetlenia, pracy urządzeń i wycieków czynników chłodniczych. Emisje wbudowane powstają raz, zanim budynek zacznie działać — przy produkcji materiałów, ich transporcie i samej budowie.
Firma, która podlega obu wymaganiom, nie może połączyć ich w jeden wspólny cel. Wyznacza osobny cel dla emisji operacyjnych i osobny dla emisji wbudowanych.
Czym dokładnie są emisje wbudowane i jak je ograniczać, opisujemy w artykule o wbudowanym śladzie węglowym budynku. Jeżeli firma nie ma jeszcze tych danych dla swoich inwestycji, punktem wyjścia jest obliczenie śladu węglowego budynku.
Interpretacja kryteriów, przykłady z realnych zgłoszeń i checklista do walidacji — zebrane na podstawie zgłoszeń, przy których pracowaliśmy.
Pobierz bezpłatnie →Jak liczy się cel dla budynków
Cztery zasady decydują o tym, jakie dane trzeba zebrać, żeby rzetelnie wykazać emisje budynków. To one najczęściej zaskakują firmy przy pierwszym podejściu.
Cały budynek, łącznie z najemcami
Cel dla emisji operacyjnych obejmuje całe zużycie energii w budynku — zarówno w przestrzeniach kontrolowanych przez właściciela lub zarządcę, jak i w lokalach najemców, niezależnie od przyjętego sposobu konsolidacji. SBTi chce ocenić rzeczywistą emisyjność całego użytkowanego obiektu, a nie tylko tej części, którą właściciel widzi na własnych fakturach.
Nie wystarczy więc wykazać prądu w częściach wspólnych, oświetlenia korytarzy, pracy wind czy energii kupowanej centralnie. Trzeba objąć także zużycie w lokalach najemców — nawet wtedy, gdy mają własne umowy z dostawcami energii. Stąd bardzo konkretne pytanie na starcie: czy firma ma dane o zużyciu energii u swoich najemców?
Czynniki chłodnicze w granicy celu
Podejście do całego budynku nie kończy się na energii. Kryteria wymagają ujęcia emisji ulotnych — przede wszystkim wycieków czynników chłodniczych z klimatyzacji, pomp ciepła i instalacji chłodniczych. Muszą się znaleźć zarówno w inwentaryzacji, jak i w granicy celu, również wtedy, gdy urządzenia pracują w przestrzeniach najemców.
Cel w kgCO₂e na metr kwadratowy
Cel dla emisji operacyjnych ma postać intensywnościową: kilogram CO₂e na metr kwadratowy. Powierzchnia to całkowita powierzchnia budynku — razem z lokalami najemców i częściami wspólnymi. Jej definicja musi być ta sama w roku bazowym i w roku docelowym.
Osobno dla typów budynków i lokalizacji
Firma, która ma różne rodzaje budynków albo działa w kilku krajach, nie liczy wszystkiego jako jednej średniej. W arkuszu udostępnionym przez SBTi budynki grupuje się najpierw według typu i lokalizacji — osobno biurowce w Polsce, osobno hale magazynowe w Polsce, osobno biurowce w Niemczech.
Każda grupa ma własną ścieżkę redukcji. Dopiero na końcu wyniki łączy się w jeden cel dla wszystkich budynków firmy. Dzięki temu wysokoemisyjna grupa budynków nie ginie w średniej razem z tymi, które już dziś mają niskie emisje.
Co przygotować do zgłoszenia
Kryteria budynkowe wychodzą poza samo liczenie emisji. Oprócz obliczeń w arkuszu SBTi do wyznaczania celów dla budynków — Buildings Target-Setting Tool — firma składa zobowiązanie, które wpływa na decyzje inwestycyjne na lata.
Bez nowych urządzeń na paliwa kopalne od 2030 roku
Firma musi publicznie zadeklarować, że najpóźniej od 2030 roku nie będzie instalować nowych urządzeń na paliwa kopalne w budynkach, które posiada lub kontroluje finansowo. Chodzi o ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody, gotowanie i wytwarzanie energii w budynku — w obiektach nowych i istniejących.
To nie jest obowiązek wymiany wszystkich kotłów w 2030 roku. Istniejąca instalacja może pracować do końca swojego życia — ale gdy się zużyje, nie powinna zostać zastąpiona kolejną na paliwo kopalne. Wyjątki obejmują między innymi systemy awaryjne i przypadki wynikające z przepisów.
Obok tego SBTi rekomenduje publiczne zobowiązanie do poprawy efektywności energetycznej budynków objętych celem. To jednak rekomendacja, a nie element sprawdzany przy walidacji.
Lista kontrolna przed walidacją
Zanim zgłoszenie trafi do walidacji, cztery sprawy powinny być zamknięte:
Rola wobec nieruchomości oraz próg emisji operacyjnych lub wbudowanych.
Operacyjne, wbudowane albo obie grupy — wtedy dwa osobne cele.
Cały budynek z najemcami i czynnikami chłodniczymi, w kgCO₂e na m², z podziałem na typy budynków i lokalizacje.
Arkusz SBTi z obliczeniami, publiczne zobowiązanie na 2030 rok oraz dokumenty potwierdzające dane i założenia, jeżeli są wymagane.
Gdy te elementy są gotowe, można przejść do samej walidacji. Jak przebiega, ile trwa i co dzieje się po zatwierdzeniu celu, opisujemy w kompendium wiedzy o SBTi.
Szukasz wsparcia przy zgłoszeniu celów do SBTi?
Prawie co czwarte polskie zgłoszenie do SBTi przeszło przez nasze ręce — odpowiadamy za 23% zatwierdzonych zgłoszeń z Polski do końca 2024 roku. Jako jedni z pierwszych prowadziliśmy polskie firmy przez tę ścieżkę: od inwentaryzacji emisji, przez wybór ścieżki i wyznaczenie celu, po walidację i coroczne raportowanie postępów.
Kryteria budynkowe omawialiśmy szczegółowo na webinarze o celach dekarbonizacyjnych w SBTi. Zobacz też, jak podchodzimy do zgłoszenia i weryfikacji celów do SBTi oraz jak wspieramy firmy w usługach dla budownictwa.