Jakie dane zbierać od dostawców do śladu węglowego? Checklista i wzór e-maila
Bezpłatna checklista w Excelu i gotowy wzór e-maila dla osób, które zbierają dane od dostawców do śladu węglowego organizacji do Zakresu 3 lub do obliczenia śladu węglowego swojego produktu.
Pobierz checklistę i wzór e-maila
Wpisz e-mail, a wyślemy Ci oba pliki. Bezpłatnie.
Zbierasz dane od dostawców do śladu węglowego? Napisz do nas:
Dlaczego dane od dostawców to najtrudniejsza część Zakresu 3?
W śladzie węglowym organizacji zakupione towary i usługi, czyli kategoria 1 Zakresu 3, są często największą pozycją. Liczone wskaźnikami uśrednionymi z baz danych albo metodą wydatkową dają wynik, na który nie masz wpływu: spada tylko wtedy, gdy kupujesz mniej. Bez danych od dostawców trudno też o realne zarządzanie emisjami i ich ograniczenie w łańcuchu dostaw. Dlatego klienci, banki i standardy coraz częściej oczekują danych od samych dostawców. Kłopot zaczyna się przy pierwszym zapytaniu:
Dostawca nie wie, o co pytasz
Ogólna prośba o „ślad węglowy” kończy się przesłaniem polityki środowiskowej albo certyfikatu ISO 14001 zamiast liczby.
Liczba bez jednostki i kontekstu
Dostajesz emisje całej firmy dostawcy w tonach CO₂e zamiast wskaźnika na kilogram, sztukę czy tonokilometr kupowanego produktu.
Dane, których nie da się porównać
Każdy dostawca liczył inną metodą, za inny rok i w innych granicach, więc wyników nie da się zestawić ani sprawdzić.
Odpowiedzi rozproszone w skrzynce
Pliki i liczby leżą w mailach i załącznikach. Po kilku tygodniach nie wiadomo, od kogo dane już są, a do kogo trzeba wrócić.
A presja na dane z łańcucha dostaw rośnie z kilku stron naraz:
- Klienci: w ankietach ESG pytają dostawców o ślad węglowy produktów i działania na rzecz redukcji emisji.
- Raportowanie wg ESRS E1: przedsiębiorstwa objęte dyrektywą CSRD muszą raportować emisje z zakresu 3 w istotnych kategoriach.
- CDP: kwestionariusz pyta o emisje Zakresu 3 i o to, jak firma angażuje dostawców w ich redukcję.
- Cele SBTi: cele redukcji emisji obejmują Zakres 3, więc bez danych od dostawców trudno pokazać postęp.
W których kategoriach Zakresu 3 potrzebujesz danych od dostawców?
Ślad węglowy organizacji według wytycznych GHG Protocol obejmuje trzy zakresy, a emisje wyraża się w kilogramach lub tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla (CO₂e). Zakres 1 to bezpośrednie emisje, np. emisje z zakresu 1 ze spalania paliw we własnych kotłach i pojazdach. Zakres 2 to pośrednie emisje z zakupionej energii elektrycznej i ciepła. Emisje w zakresie 1 i 2 przedsiębiorstwo policzy z własnych faktur i liczników. Zakres 3 śladu węglowego to pozostałe pośrednie emisje GHG w obrębie całego łańcucha wartości, podzielone na 15 kategorii. Dane od dostawców mają największe znaczenie tam, gdzie emisje powstają u nich:
- Kategoria 1, zakupione towary i usługi: surowce, materiały, komponenty i usługi; w firmach produkcyjnych i handlowych często największa część śladu węglowego.
- Kategoria 2, dobra kapitałowe: maszyny, urządzenia i budynki kupione w roku raportowym.
- Kategoria 4, transport i dystrybucja upstream: przewoźnicy i operatorzy logistyczni mogą podać emisje przewozów w kg CO₂e na tonokilometr (więcej o kategorii 4); od 2 grudnia 2030 r. podany wynik trzeba liczyć według nowych zasad UE.
- Kategoria 5, odpady: firma odbierająca odpady wie, jak są przetwarzane, a od tego zależą emisje.
Inne kategorie, np. emisje z podróży służbowych, zwykle liczy się z danych od biura podróży jako dostawcy usług albo z danych finansowych. Dane od konkretnego dostawcy to tzw. dane pierwotne. Zastępują dane wtórne, czyli wskaźniki średnie z baz danych albo przeliczenie danych finansowych metodą wydatkową. GHG Protocol zaleca zbierać dane pierwotne przede wszystkim tam, gdzie emisje są największe, a firma ma wpływ na wybór dostawcy i sposób zakupu.
Jakie dane zbierać od dostawców do obliczeń śladu węglowego produktu?
Od każdego dostawcy potrzebujesz nie tylko wyniku, ale też informacji, które pozwolą ocenić, czy ten wynik nadaje się do Twojego raportu. W checkliście grupujemy je w cztery obszary:
Dane dostawcy
Nazwa dostawcy, kupowany produkt lub usługa i data zapytania. Bez tego po roku nie odtworzysz, skąd wzięła się liczba w raporcie.
Jakość danych
Według jakiego standardu liczono emisje (GHG Protocol, ISO 14067, EPD), jaka jest metodologia i źródła wskaźników, za jaki okres, gdzie produkowano i w jakich granicach obliczeń.
Dane o emisji
Wynik w kg CO₂e na jednostkę produktu (kg, szt., mb, tkm) oraz powiązanie z dokumentami zakupu, np. fakturą lub WZ, żeby przemnożyć wskaźnik przez realne ilości.
Współpraca
Czy dostawca ma cele redukcji emisji, czy są zwalidowane i czy ma plan redukcji. To podstawa do pracy nad Zakresem 3 w kolejnych latach, nie tylko do raportu.
Na końcu odpowiadasz na jedno pytanie: czy dane od danego dostawcy są wystarczająco kompletne, żeby użyć ich w raporcie. Jeśli nie, dla tego dostawcy liczysz emisje wskaźnikiem uśrednionym i wracasz do niego w kolejnym roku.
Jak ocenić, czy dane od dostawcy nadają się do raportu?
Wytyczne GHG Protocol dla Zakresu 3 zalecają ocenę jakości danych według pięciu kryteriów: reprezentatywności technologicznej, czasowej i geograficznej, kompletności oraz wiarygodności. W praktyce sprowadza się to do pięciu pytań:
- Czy wiadomo, jak liczono?: wynik bez wskazanego standardu i opisu metodologii jest deklaracją, a nie daną do raportu.
- Czy dane dotyczą Twojego okresu?: wskaźnik sprzed kilku lat może nie odpowiadać dzisiejszej produkcji ani miksowi energii dostawcy.
- Czy dotyczą tego produktu i tego zakładu?: średnia dla całej grupy kapitałowej albo innego kraju produkcji zniekształca wynik.
- Czy granice obliczeń są jasne?: „od kołyski do bramy” obejmuje surowce i produkcję, ale nie transport do Ciebie, który trzeba ująć osobno.
- Czy ktoś to sprawdził?: weryfikacja przez jednostkę zewnętrzną, np. w deklaracji EPD opartej na ocenie cyklu życia (LCA), nie jest obowiązkowa, ale zwiększa wiarygodność danych.
Dane, które przechodzą te pytania, możesz zastosować w obliczeniach zamiast wskaźników z baz danych. Pozostałe traktuj jako punkt wyjścia do rozmowy z dostawcą.
Jak poprosić dostawców o dane?
- Wybierz dostawców: zacznij od tych, którzy odpowiadają za największą część zakupów lub emisji; pomoże w tym analiza istotności kategorii Zakresu 3.
- Wyślij konkretne pytanie: napisz, do czego potrzebujesz danych, jakiego produktu dotyczą i w jakiej jednostce, podaj termin odpowiedzi. Zaznacz, że wystarczy deklaracja EPD lub raport śladu węglowego produktu, jeśli dostawca już go ma.
- Zapisuj odpowiedzi w jednym miejscu: jeden dostawca, jedna kolumna, te same pytania. Od razu widać, czego brakuje i do kogo wrócić.
- Oceń kompletność: na etapie obliczania śladu węglowego organizacji pełne dane zastosuj w obliczeniach, a braki uzupełnij wskaźnikami z baz danych albo metodą wydatkową (spend-based).
- Wracaj co roku: dostawcy, którzy mają cele i plan redukcji, z czasem dadzą Ci dokładniejsze dane i realny spadek emisji w Zakresie 3.
Wzór e-maila i checklista z materiału do pobrania prowadzą przez kroki od drugiego do czwartego, więc zbieranie danych z zakresu 3 nie zaczyna się od pustej kartki.
Co znajdziesz w materiale?
Checklista w Excelu
15 pytań w czterech grupach i kolumny na 18 dostawców. Odpowiedzi wybierasz z listy (Tak, Nie, n.d.), a na końcu oceniasz, czy dane są wystarczająco kompletne do raportu.
Wzór e-maila do dostawcy
Gotowa treść do skopiowania z polami do uzupełnienia. Pasuje do śladu węglowego organizacji (Zakres 3) i do obliczeń śladu węglowego produktu wg ISO 14067.
Instrukcja użycia
Jak uzupełnić wzór wiadomości i jak przenieść odpowiedzi dostawców do checklisty.
Dla kogo jest ten materiał?
Dla osób, które liczą ślad węglowy organizacji lub produktu
Materiał przyda się zespołom ds. zrównoważonego rozwoju (ESG), zakupów i jakości, które po raz pierwszy zbierają dane od dostawców do Zakresu 3 albo do śladu węglowego produktu, a także firmom, które same dostały od klienta prośbę o dane z łańcucha dostaw.
Dlaczego warto pobrać ten materiał?
Gotowe do użycia od razu: wysyłasz pierwsze zapytanie jeszcze dziś, bez pisania pytań od zera.
Te same pytania dla wszystkich dostawców: odpowiedzi da się porównać, ocenić i wpisać do obliczeń.
Oparte na GHG Protocol i ISO 14067: pytania obejmują to, czego potrzebujesz do raportu i jego weryfikacji.
Pobierz checklistę bezpłatnie
Wyślemy checklistę (Excel) i wzór e-maila (Word) na podany adres e-mail.